Erfenis


Algemeen

Veel mensen hebben een zekere afstand tot het notariële werk. Het lijkt vaak zo ingewikkeld en formeel, maar dat geldt niet voor het erfrecht. Onze ervaring is hier dat de klanten altijd erg betrokken zijn, of het nou is bij het opstellen van het eigen testament of bij het afwikkelen van een erfenis. Dat is ook begrijpelijk. Het is een onderwerp dat vaak dichtbij komt en dat ook meer emotioneel kan zijn.

Wie niet wil dat zijn nalatenschap vererft volgens de regels van de wet kan met een eigen testament volledige sturing geven. Wie zijn mijn erfgenamen; wie krijgt er een legaat; wie mag als executeur de nalatenschap afwikkelen ? Het zijn vragen die in een testament beantwoord worden. Voor veel mensen kan het vervolgens nog een drempel zijn om ook werkelijk de gang naar de notaris te maken. Door onze vriendelijke tarieven en persoonlijke begeleiding hopen wij die drempel te verlagen.

Als een nalatenschap openvalt is het zaak dat snel helder is hoe en door wie de afwikkeling plaats vindt. Nagegaan wordt of er een testament of codicil is. Op korte termijn moet een verklaring van erfrecht afgegeven. Niet altijd is nodig dat een formele verdeling van de nalatenschap plaats vindt.

Bij zowel het opstellen van een testament als de afwikkeling van een nalatenschap speelt de erfbelasting. In beginsel moet iedereen die iets uit een erfenis verkrijgt daarover erfbelasting betalen maar tegelijkertijd geldt er voor iedereen ook een (gedeeltelijke) vrijstelling.

Van Reeuwijk & Bokhorst Notariaat, Familie- en Bedrijfsadvies  neemt alle zorgen uit handen en begeleidt uw dossier met maximale kennis en aandacht.

Voor een uitgebreid overzicht van alles wat er bij deze onderwerpen speelt: klik hier en zoek op onderwerp.

Testament

De wet regelt in alle voorkomende gevallen wie de erfgenamen zijn van de overledene. Iedereen die zestien jaar of ouder is, kan van de wettelijke regels afwijken door een testament te maken. Vele redenen, ook fiscale, kunnen hierbij een rol spelen. Een testament krijgt pas werking bij het overlijden van de testateur. Afgezien van enkele uitzonderingen worden testamenten gemaakt ten overstaan van een notaris. De notaris adviseert de cliënt (de testateur) daarbij over mogelijke bepalingen in zijn situatie. Een testament heeft pas rechtskracht als de testateur en de notaris het hebben ondertekend. Het wijzigen van een testament is op elk moment mogelijk door het maken van een nieuw testament. Elke wijziging of herroeping van een bestaand testament moet ook weer via een notaris geregeld worden. Het verscheuren van een afschrift van een bestaand testament heeft geen rechtskracht; het testament blijft gewoon geldig.

Soorten testament

Testamenten zijn er in alle soorten en maten. Het maakt groot verschil of een alleenstaande zonder kinderen een goed tot erfgenamen wil benoemen of dat echtgenoten met kinderen elkaar beschermd willen achterlaten en daarbij een voogdijregeling willen treffen. Wij vertellen u alles over de mogelijkheden en de (fiscale) gevolgen.

Voogdij Voor mensen met minderjarige kinderen is het belangrijk zich af te vragen wat er met de kinderen gebeurt als zij er allebei niet meer zijn. Bij gehuwden oefenen de ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag uit. Overlijdt één van hen, dan krijgt de ander automatisch het ouderlijk gezag. Als de ander vervolgens overlijdt (of de ouders overlijden tegelijk), dan benoemt de rechter een voogd over de kinderen, tenzij de ouders in een testament zelf al een voogd hebben benoemd. Door zo’n voogdbenoeming is de rol van de rechter uitgespeeld; de ouders hebben dwingend bepaald bij wie hun kinderen terechtkomen. Bij testament kunnen ook twee gezamenlijke voogden worden aangewezen.

Uitsluitingsclausule Velen willen wel dat hun kinderen iets van hen erven. Zij willen echter niet dat na een echtscheiding de ex-echtgenoten van hun kinderen recht hebben op de helft van de erfenis. Dit kan gebeuren als de erfgenaam in algehele gemeenschap van goederen was getrouwd of onder bepaalde huwelijkse voorwaarden. De oplossing hiervoor is het opnemen van een uitsluitingsclausule in het testament.

Codicil

Bepaalde legaten hoeft de erflater niet per se in een notarieel testament vast te leggen. Voor het vermaken van inboedelgoederen, sieraden en kleren voldoet een codicil. Een codicil is een eigenhandig geschreven (er mag geen getypte letter in staan), gedateerde en ondertekende verklaring. De in een codicil vermaakte goederen moeten nauwkeurig (stuk voor stuk) worden beschreven. Ook kan iemand in een codicil instructies geven voor zijn begrafenis of crematie. Vanaf 1 januari 2003 is het benoemen van een executeur in een codicil niet meer mogelijk. Dit zal dan bij testament moeten gebeuren. Een codicil met een executeursbenoeming van voor die datum blijft geldig. Het gemakkelijke van een codicil is dat de maker het snel kan wijzigen. Verscheur het oude en schrijf een nieuwe. Het nadeel is dat een codicil, in tegenstelling tot een notarieel testament, kan zoekraken of kan worden verdonkermaand. Het advies is dan ook om het goed op te bergen of af te geven aan een vertrouwd iemand.

Van Reeuwijk & Bokhorst Notariaat, Familie- en Bedrijfsadvies neemt alle zorgen uit handen en begeleidt uw dossier met maximale kennis en aandacht.

Voor een uitgebreid overzicht van alles wat er bij deze onderwerpen speelt klikt u op het tabblad: een bron van kennis.

Levenstestament

In een levenstestament kunt u al uw wensen vastleggen voor het geval u door ziekte of ongeluk geen beslissingen meer kunt nemen.  Dit testament werkt dus tijdens uw leven. In een dergelijke notariële akte regelt u bijvoorbeeld wie namens u bepaalde zaken mag regelen op vermogensrechtelijk gebied en/of persoonlijk gebied. Ook kunt u aangeven dat u juist wilt dat bepaalde personen u niet mogen vertegenwoordigen. U kunt ook medische wensen vastleggen. Voor nadere informatie verzoek ik u telefonisch contact met ons op te nemen.

Wie erft

Na overlijden

Als iemand overlijdt komen zijn bezittingen toe aan zijn erfgenamen. Het is daarom van groot belang om te weten of de overledene een testament heeft gemaakt waarin hij – misschien – iemand tot erfgenaam heeft benoemd. Wij zagen al dat men bij het Centraal Testamentenregister in Den Haag te weten kan komen of iemand een testament heeft gemaakt en bij welke notaris dat is gebeurd. Voor het verkrijgen van inlichtingen uit het Centraal Testamentenregister kunt u zich het beste wenden tot een notaris. Die kan het gemakkelijkst voor u de inlichtingen inwinnen en een afschrift van het testament opvragen. Overigens hebben alleen de erfgenamen en andere direct belanghebbende bij de inhoud recht op inzage van het testament. Erfgenamen. Als tot een nalatenschap een bank- en/of girorekening behoort worden de rekeningen geblokkeerd zodra de bank van het overlijden op de hoogte is. Dat is volkomen begrijpelijk: de rekeninghouder is overleden en het saldo komt nu toe aan zijn erfgenamen. De notaris kan na het overlijden een verklaring van erfrecht afgeven waarin staat wie tot de bankrekening gerechtigd is. Zijn dat meerdere erfgenamen dan kunnen zij alleen gezamenlijk over de rekening beschikken. Dat is nogal onpraktisch. Daarom wordt vaak aan één van de erfgenamen of aan een derde een volmacht gegeven zodat deze alleen, maar mede namens de anderen, een betaling ten laste van de rekening kan doen. Accepteren of weigeren. In de praktijk blijkt dat nalatenschappen een negatief saldo kunnen vertonen. Het kan ook voorkomen dat op het moment van het overlijden van de erflater nog niet bekend is of de boedel positief of negatief is, bijvoorbeeld omdat er nog een procedure bij de rechtbank over een schadeclaim loopt. Ook kan tegen de erfgenamen van iemand die tijdens zijn leven een risicovol beroep of bedrijf had nog na zijn dood een proces worden aangespannen. De erfgenamen zijn in beginsel aansprakelijk voor de schulden van de overledene. De erfgenamen kunnen daarvoor zelfs in hun privé-bezit worden aangesproken. Daarom heeft iedere erfgenaam het recht de nalatenschap te weigeren. Dit recht heeft ook een legataris met betrekking tot het legaat. De erfgenaam moet in een zo vroeg mogelijk stadium kenbaar maken of hij van het weigeringsrecht gebruik wil maken. De wet zegt namelijk dat als iemand eenmaal heeft geaccepteerd, deze persoon daarna niet meer kan verwerpen. Met accepteren staat gelijk ‘het zich als erfgenaam gedragen’. Het weigeren van een nalatenschap gaat gepaard met enkele formaliteiten bij de rechtbank. De notaris kan dit regelen. De erfgenamen kunnen de nalatenschap ook veilig accepteren en dat heet beneficiair aanvaarden.

Erfbelasting

Bij de afwikkeling van een nalatenschap moet ook de vraag worden beantwoord of over het geërfde vermogen erfbelasting (= belasting over de erfenis) verschuldigd is. De erfbelasting voor de echtgenoot en de kinderen valt gewoonlijk wel mee, omdat de wet (aanzienlijke) bedragen heeft vrijgesteld. De bedragen van alle vrijstellingen worden jaarlijks door de Minister van Financiën aangepast. Over de vrijstellingen voor het lopende jaar en verdere informatie over de verschuldigde erfbelasting kunt u terecht bij uw (kandidaat-)notaris. Volgens de Successiewet moet van iedere verkrijging uit een nalatenschap binnen acht maanden na overlijden aangifte worden gedaan voor de heffing van de erfbelasting. Aangifte van  erfbelasting wordt gedaan door het invullen en inleveren van een aangifteformulier. Het opmaken van die aangifte is een van de taken van de (kandidaat-)notaris bij de behandeling van een nalatenschap. Voor een uitgebreid overzicht van alles wat er bij deze onderwerpen speelt klikt u op het tabblad: een bron van kennis

BIJZONDERHEDEN

BELANGRIJKE GEGEVENS VOOR NABESTAANDEN OF EXECUTEUR

  1. Een arts dient een verklaring van overlijden op te stellen, nodig voor de aangifte bij de burgerlijke stand.
  2. Probeer na te gaan of er een testament of codicil is. Ook de donorregistratie is nu van belang.
  3. Van het overlijden moet aangifte worden gedaan bij de afdeling Burgerzaken van het gemeentehuis in de plaats van overlijden. De uittreksels uit het overlijdensregister zijn daar aan te vragen. Meestal zal dit echter door de uitvaartverzorger worden gedaan. Deze uittreksels zijn nodig voor onder meer het verkrijgen van een verklaring van erfrecht, het aanvragen van pensioen inzake de ANW (weduw(e)pensioen), het verkrijgen van verzekeringsgeld etc.
  4. Indien de rekeningen bij bank geblokkeerd zijn en er onvoldoende contant geld beschikbaar is om allerlei kosten te kunnen dekken, kan bij de notaris een verklaring van erfrecht worden aangevraagd. Dit is een verklaring van de notaris waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie gerechtigd is of zijn om over de erfenis te beschikken. Men moet dan meenemen: bewijs van overlijden, uw trouwboekje, eventuele akte van huwelijksvoorwaarden, testament en de namen en adressen van alle kinderen. Geef alle (vermoedelijke) erfgenamen de gelegenheid om mee naar de (kandidaat-)notaris te gaan.
  5. Tenaamstelling van bankrekening c.q. beleggingsrekening die op naam van de overledene of op beider naam staan, dient te worden gewijzigd. Bij opheffing van een bovenvermelde rekening moet een uittreksel uit het overlijdensregister of een verklaring van erfrecht worden overlegd.
  6. De werkgever betaalt nog enkele maanden salaris uit. Denk in dit verband aan eventuele geblokkeerde bank- en girorekeningen waarvan dan geen geld kan worden opgenomen. De werkgever kan in dat geval het geld op een andere rekening laten storten.
  7. Zend een bericht aan bedrijfspensioenfondsen, Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds of verzekeringsmaatschappijen in verband met de uitkering van het pensioen etc. De uitkering geschiedt meestal drie maanden achteraf. Vergeet niet het banknummer te vermelden, waarop de u toekomende bedragen dienen te worden gestort.
  8. Indien de overledene bij vorige werkgevers een pensioenverzekering had en deze premievrij is gemaakt, ook deze uitkering(en) aanvragen.
  1. Alle maatschappijen waarbij verzekeringen zijn afgesloten, dienen van het overlijden in kennis te worden gesteld. Hierbij vermelden het polisnummer, alsmede namen en adressen van de nabestaanden. Ga na of er nog lopende verzekeringen zijn die premievrij zijn en/of die premievrij worden bij overlijden. Raadpleeg zo nodig een verzekeringsadviseur in deze. Voor polissen die van kracht blijven – bijv. Brandverzekering op huis en/of inboedel – moet naamswijziging plaatsvinden.
  2. Indien men een hypotheek heeft op het huis, verdient het aanbeveling de hypotheekakte te controleren of daarin een clausule is opgenomen waarin bepaald is of de hypotheek boetevrij kan worden afgelost met de uitkering van eventuele levensverzekering.
  3. Bewaar alle rekeningen van de kosten in verband met overlijden gemaakt; deze kosten zijn voor een deel fiscaal aftrekbaar.
  4. Zeg eventueel abonnementen op van tijdschriften, periodieken of vakliteratuur. Trek zo nodig machtigingen tot automatische overschrijvingen bank en/of giro in.
  5. Licht ziektekostenverzekeringsmaatschappij in, daar de polis(sen) gewijzigd dien(en)t te worden.
  6. Vraag advies aan een belastingsconsulent betreffende aftrekposten bijzondere lasten eenoudergezin.
  7. Indien persoonlijke leningen zijn afgesloten of aankopen zijn gedaan op afbetalingsvoorwaarden, ga dan na of het resterende bedrag in verband met het overlijden van de partner is kwijtgescholden.
  8. Indien u nog niet over een testament beschikt, laat dit dan nu maken en regel de voogdij van uw minderjarige kinderen (de verzorging van uw kinderen na uw overlijden).
  9. Beschikt u over een auto en gebruikt u deze niet meer, deel dan het Centraal Bureau Motorrijtuigenbelasting schriftelijk mede dat uw partner is overleden (datum van overlijden vermelden). Verzoek terugstorting van te veel betaalde motorrijtuigenbelasting. Geef bij verkoop van de auto deel I, II en III van het kentekenbewijs aan de koper af, nàdat een verklaring van vrijwaring – op het postkantoor verkrijgbaar – is ontvangen. Wordt de auto niet verkocht, doch naar de sloop gebracht, dient u deel I, II en III van het kentekenbewijs binnen twintig dagen op te zenden aan de Rijksdienst voor het Wegverkeer, Postbus 30.000, 9640 RA Veendam. Denk u eraan dat de belasting verschuldigd blijft zolang de auto niet op een andere eigenaar is overgegaan.
  10. Ga na of het mogelijk is verlaging van bepaalde tarieven aan te vragen, bijv. reinigingsrechten, milieubelasting, indien na het overlijden een eenpersoonshuishouding wordt gevoerd. Deze regelingen verschillen van gemeente tot gemeente. Daar door het overlijden een deel van het inkomen vervalt, bestaat de mogelijkheid dat men op grond van dit lagere (gezins)inkomen in aanmerking komt voor subsidieregelingen, zoals huursubsidie, studievergoedingen.
  11. In een later stadium zijn van belang de inspecties der belastingen, maar ook bijvoorbeeld bestanden met abonnementen en automatische betalingen.
  12. Als alle aanslagen binnen zijn, moet de boedel definitief worden afgewikkeld. De erfgenamen geven elkaar en de executeur kwijting

Europese Erfrechtverordening in werking, afwikkeling nalatenschap in Europa eenvoudiger

Op 17 augustus 2015 treedt de Europese Erfrechtverordening (EEV) in werking. Hierdoor wordt de afwikkeling van grensoverschrijdende nalatenschappen binnen Europa eenvoudiger. Het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Ierland zijn niet gebonden aan de EEV. In Nederland is deze verordening van belang voor mensen met bezit in het buitenland, voor mensen die emigreren of langdurig in het buitenland verblijven en voor buitenlanders die in Nederland wonen. Op dit moment kan het afwikkelen van internationale nalatenschappen nabestaanden voor onaangename verrassingen plaatsen. Dat komt omdat in ieder EU-land het erfrecht verschillend is. Een testament uit het ene land is niet zomaar geldig in een ander land. Hierdoor komt het voor dat bij overlijden niet duidelijk is welk erfrecht van toepassing is. Denk bijvoorbeeld aan een Nederlands echtpaar dat het hele jaar in hun huis in Frankrijk woont en waarvan de man komt te overlijden. Volgens het Nederlandse erfrecht gaat het huis naar de vrouw. Volgens het Franse erfrecht hebben hun kinderen sterkere aanspraken: de moeder mag het huis gebruiken (vruchtgebruik) en de kinderen hebben het volle eigendom. Dit soort onduidelijkheden kan leiden tot vervelende situaties en langdurige juridische procedures.

Rechtskeuze Met de invoering van de EEV geldt één erfrecht bij de afwikkeling van internationale nalatenschappen:

  • Standaard zal het erfrecht van het land waar iemand woont (ook wel ‘gewone verblijfplaats’ genoemd) van toepassing zijn op de afwikkeling van zijn nalatenschap. Dit is het land waarmee diegene op het moment van overlijden de meeste binding had. Om te bepalen welk land dat is, telt bijvoorbeeld hoe lang en hoe vaak men in een land verbleef en in welk land zijn sociale leven of zijn gezinsleven zich afspeelde.
  • Men kan van deze standaard afwijken door in zijn testament te kiezen voor het erfrecht van het land van zijn nationaliteit. Dat heet een rechtskeuze. Een Nederlander kan in zijn testament dus de rechtskeuze maken voor Nederlands recht. Deze rechtskeuze is geldig in alle landen binnen de Europese Unie, behalve het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Ierland.

Europese Verklaring van Erfrecht  De EEV bepaalt ook dat slechts één Europese Verklaring van Erfrecht voldoet bij de afwikkeling van een nalatenschap. In zo’n Europese Verklaring van Erfrecht staat wie erfgenaam is en welk erfrecht van toepassing is op de nalatenschap. Het is straks dus niet langer nodig om bij de afwikkeling van internationale nalatenschappen in verschillende Europese landen verschillende procedures te volgen om de noodzakelijke verklaringen van erfrecht of vergelijkbare documenten te verkrijgen. In Nederland geeft de notaris Europese Verklaringen van Erfrecht af. In andere landen geven of de notaris of de rechtbank een dergelijke verklaring af.

Voordelen van de Europese Erfrechtverordening

  • Eén testament regelt de hele nalatenschap in alle landen die vallen onder de EEV.
  • Duidelijkheid over welk erfrecht van toepassing is. Hierdoor komen erfgenamen niet meer voor verrassingen te staan.
  • Eenvoudiger voor erfgenamen. Zij hoeven niet meer naar notarissen/rechtbanken in meerdere landen.

Als u hierover meer wenst te weten kunt u altijd bellen.